Οικισμός της Πρώιμης και Μέσης Εποχής Χαλκού

Τα αποτελέσματα των ανασκαφικών ερευνών που πραγματοποιήθηκαν με αφορμή την κατασκευή του Οδικού Άξονα Π.Α.Θ.Ε στον Κόμβου Αερινού αποκάλυψαν τμήματα ενός εκτεταμένου οικισμού που άρχισε να κατοικείται κατά τη τη μέση νεολιθική περίοδο (6η χιλιετία π. Χ.)  
Στη μέση εποχή του χαλκού ο οικισμός αυτός υπήρξε ιδιαίτερα ανεπτυγμένος. Στη θέση που σήμερα αναπτύσσεται ο Κόμβος Αερινού, σε λόφο στα ΝΔ του υψώματος του Κάστρου Αερινού, ανασκάφτηκαν τμήματά του που χρονολογούνται σε τέσσερις οικιστικές φάσεις της μέσης εποχής χαλκού, θεμελιωμένα σε αρχαιότερες  επιχώσεις, της πρώιμης εποχής του χαλκού. Συνολικά, και στις δύο πλαγιές του ΝΔ λόφου, ερευνήθηκαν δεκαεννέα κτίρια που τα περισσότερα έχουν αψιδωτή κάτοψη (τρεις ευθύγραμμες πλευρές και μια καμπύλη). Τα κτίρια, κτισμένα με πλιθιά πάνω σε λίθινο θεμέλιο, δεν ακολουθούν ένα συγκεκριμένο πολεοδομικό σχέδιο. Ανάμεσά τους διαμορφώνονται στενά δρομάκια και ελεύθεροι χώροι για την εξυπηρέτηση των καθημερινών δραστηριοτήτων. Τα έντεκα κτίρια της βορειοανατολικής πλαγιάς του λόφου, που βρέθηκαν και πιο ολοκληρωμένα, αποτελούν ένα πολύ αξιόλογο δείγμα οικιστικής οργάνωσης της εποχής και διατηρούνται ορατά μετά από τροποποίηση της χάραξης στο συγκεκριμένο κλάδο του Κόμβου Αερινού.
Στην περιοχή του Κόμβου Αερινού, ορατοί διατηρούνται επίσης πέντε θολωτοί τάφοι στα δεξιά και αριστερά των δρόμων του παράπλευρου δικτύου.
ΟΔΙΚΟΣ ΑΞΟΝΑΣ ΠΑΘΕ

Σωστικές ανασκαφές τμήματος Αερινό - Μ. Μοναστήρι

Η κατασκευή του οδικού άξονα Πατρών-Αθήνας-Θεσσαλονίκης-Ευζώνων (ΠΑΘΕ), στο τμήμα Αερινό-Μ. Μοναστήρι, στάθηκε αφορμή για τη διεξαγωγή εκτεταμένων σωστικών ανασκαφών. Οι αρχαιολογικές έρευνες (1995-1999) χρηματοδοτήθηκαν από το Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. και πραγματοποιήθηκαν από την ΙΓ΄ Εφορεία Προϊστορικών Κλασικών Αρχαιοτήτων (σήμερα ονομάζεται Εφορεία Αρχαιοτήτων Μαγνησίας) σε τρεις θέσεις στις οποίες εντοπίστηκαν αρχαιότητες: στον Κόμβο Αερινού (περιφέρεια  Αερινού), στον Κόμβο Βελεστίνου (περιφέρεια Αγ. Γεώργιου Φερών) και στην περιοχή του οικισμού Χλόης Βελεστίνου.
Οι ανασκαφές στη θέση «Δερβίση» του Αερινού έφεραν στο φως σημαντικά μνημεία και χιλιάδες ευρήματα που φανερώνουν τη μακραίωνη κατοίκηση του χώρου από τη μέση νεολιθική εποχή μέχρι τους μεταβυζαντινούς χρόνους (5.800 π.Χ. - 18ος αι. μ.Χ.).
Παράλληλα, πλούσια ήταν τα ευρήματα των ανασκαφών στον Κόμβο Βελεστίνου και στη Χλόη, περιοχές που στην αρχαιότητα ανήκαν στις Φερές (σημερινό Βελεστίνο), μια από τις σπουδαιότερες πόλεις της αρχαίας Θεσσαλίας. Οι ανασκαφικές έρευνες σ΄ αυτές τις περιοχές έδωσαν σημαντικές νέες πληροφορίες κυρίως σχετικά με τις δραστηριότητες που αναπτύχθηκαν έξω από την αρχαία πόλη (αγροικίες, νεκροταφεία, οδικό δίκτυο), από την προϊστορική εποχή μέχρι τη ρωμαϊκή αυτοκρατορική περίοδο (5300 π.Χ. - 3ος αι. μ.Χ.).
Σήμερα, μερικά από τα μνημεία που αποκαλύφθηκαν (θολωτοί τάφοι και οικισμός μέσης εποχής χαλκού στο Αερινό, αγροικία ρωμαϊκών χρόνων στον Κόμβο Βελεστίνου, θολωτοί τάφοι στη Χλόη Βελεστίνου) διατηρούνται ορατά. Επισκέψιμος είναι ένας κτιστός θολωτός τάφος πρωτογεωμετρικής περιόδου στη Χλόη Βελεστίνου.

Σωστικές ανασκαφές στην περιοχή του Αερινού

Οι εργασίες κατασκευής του Οδικού Άξονα Π.Α.Θ.Ε στον Κόμβου Αερινού αποτέλεσαν την αφορμή να πραγματοποιηθούν για πρώτη φορά ανασκαφικές έρευνες στον γνωστό, εδώ και έναν αιώνα, αρχαιολογικό χώρο του Αερινού, που εκτείνεται στο ύψωμα με τις ονομασίες «Περσουφλί Μαγούλα», «Δερβίσι» ή «Κάστρο Αερινού» αλλά και στην γύρω από αυτό πεδινή περιοχή.
Ανασκαφές σε έκταση 14.000 τ.μ., που διήρκεσαν από το 1995 έως το 1999, βεβαίωσαν την κατοίκηση του χώρου σχεδόν αδιάλειπτα από τη μέση νεολιθική έως τη μεταβυζαντινή περίοδο (5.800 π.Χ. - 18ος αι. μ.Χ.).
Η εξέλιξη και διατήρησή του στο πέρασμα των αιώνων οφείλεται κυρίως στη θέση του πάνω στα περάσματα των αρχαίων δρόμων, στη διαθέσιμη καλλιεργήσιμη γη και στη δυνατότητα να έχει άφθονο νερό από τις πηγές και τα ρέματα που υπάρχουν στην περιοχή.
Οι έρευνες έφεραν στο φως κατάλοιπα κτιρίων της πρωτοελλαδικής, μεσοελλαδικής και μυκηναϊκής περιόδου (3000-1100 π.Χ.), δεκαέξι κτιστούς θολωτούς τάφους μυκηναϊκής και πρωτογεωμετρικής περιόδου, πλήθος άλλων τάφων, διαφόρων τύπων και εποχών καθώς και χιλιάδες μικρά ευρήματα. Τα στοιχεία της κλασικής, ελληνιστικής και ρωμαϊκής περιόδου, που περιορίζονται σε μεμονωμένες ταφές και αποσπασματικά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, δείχνουν μια συρρίκνωση του μέχρι τότε εκτεταμένου οικισμού.
Πληροφορίες για τη δραστηριότητα στο χώρο κατά τη βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο έδωσε η έρευνα ενός νεκροταφείου με κιβωτιόσχημους, λακκοειδείς και κεραμοσκεπείς τάφους καθώς και ένα σύνολο λάκκων για απορρίμματα.
Το όνομα του αρχαίου οικισμού παραμένει άγνωστο. 
Copyright 2016 - ΥΠΠΟΑ / Εφορεία Αρχαιοτήτων Μαγνησίας
Δημιουργία - Επιμέλεια Ιστοχώρου: Βασίλης Καραχρήστος, Msc Αρχαιολόγος - Ιστορικός
Σημαντικά Ευρήματα Αερινού
Σημαντικά Ευρήματα Αερινού